Thay đổi cách nhìn nhờ tâm lý học
Thông thường, khi một người càng lạc quan về tương lai bao nhiêu thì họ càng có xu hướng dễ tha thứ cho lỗi lầm trong quá khứ bấy nhiêu. Quy luật này càng đúng hơn trong những trường hợp quá khứ có liên hệ mật thiết với tương lai của họ. Liên hệ tâm lý này giúp chúng ta có cơ hội đánh giá được cảm xúc và suy nghĩ thực sự của một người trước tình hình hiện tại một cách dê dàng, thông qua so sánh cảm xúc của người đó đối với một việc đã từng xảy ra trong quá khứ.
ví dụ thực tế trong tâm lý học Gary, đối tác kinh doanh trước đây của Hillary, đang cổ đeo bám một khách hàng tiềm năng của công ty cô. Sau cuộc gặp của Gary với vị khách hàng mua iphone 5 lock, Hillary chi cân nói một câu chẳng hạn như: "Tôi rất tiếc là họ đã kết thúc mọi chuyện như thế". Nếu Gary cảm thấy câu nói này đúng, anh ta sẽ cư xử tử tế hơn với Hillary. Ngược lại, nếu anh ta không nghĩ tích cực về câu nói này, phản ứng khi đó sẽ nói lên suy nghĩ thực của anh ta.Khi mọi chuyện đang tiến triển tốt đẹp, con người thường có xu hướng dẽ tha thứ hơn cho những chuyện không tốt đã dẫn đến tình cảnh hiện nay của họ. T\iy nhiên, khi chúng ta nản chí hay có cảm giác đang bị ngáng đường lại thường có cảm giác căm ghét đối với người hay hoàn cảnh đã xô đẩy ta lâm vào “mớ bòng bong” này.
Ví dụ thực tế trong tâm lý học Gwen muốn biết mọi chuyện giữa người chồng chưa cưới trước đây của cô là Pam và bạn gái mới của anh ta bây giờ thế nào. Dĩ nhiên cô có thê' hỏi thẳng, nhưng khả năng có dược câu trả lời thực lòng sẽ là rất thấp, vì thế, cô có thể nói: "Em muốn anh biết rằng em đã rất trân trọng quãng thời gian chúng ta bên nhau." Nếu Pam có thái độ cợt nhá, không lịch sự thì có lẽ anh ta không có dự cảm tốt lắm về tương lai với người bạn gái hiện tại. Trong trường hợp mọi chuyện đang tốt đẹp, anh ta sẽ có phản ứng lịch sự và tử tế hơn. Dĩ nhiên trong những trường hợp như thế này, việc hiếu tính cách của đối phương cũng rẩt cần thiết. Trước khi đưa ra nhận định nào đó, bạn cần biết liệu anh ta có hay xử sự theo kiểu tử tế quá hay bỗ bã hay không
TIẾP CẬN NHANH Tâm trạng của một người ít khi nói lên cảm giác của người đó tại thời điếm đó, mà thường là thời điếm tương lai hoặc đôi khi là quá khứ. Một người thường ở tâm trạng tốt khi anh ta mường tượng điều tốt đẹp sắp xảy ra. Một người đang trong kỳ nghi phép có thể trở nên buồn rầu khi anh ta nghĩ tới chuyện sẳp phải quay trớ lại với công việc vào hôm sau. Tương tự, một người đang ở văn phòng khi nghĩ tới kỳ nghi sắp tới ở Hawaii sẽ có tâm trạng vui vẻ. Dĩ nhiên, tâm trạng tồi tệ có thể xảy ra khi một người nghĩ về quá khứ của anh ta. Tuy nhiên, các số liệu nghiên cứu cho thấy tâm trạng hiện tại thường ám chi dự cảm về tương lai nhiều hơn; và nếu bạn có thể nhận ra một người đang có tâm trạng khó chịu trong thời gian gân đây thì bạn có thể chắc chắn rằng đó là cảm giác của anh ta về tương lai của mình.
Đoán cảm giác của người đối diện
Con người luôn muốn tìm kiếm mục đích và nguyên nhân cho các sự kiện hoặc chẳng liên quan gì, hoặc ngoài tầm hiểu biết của chúng ta. Khi cần biết thông tin của đối tượng, hãy hỏi anh ta một câu hòi thật bất bình thường và mơ hồ về một sự kiện nào đó hoặc điều đang xảy ra và quan sát phản ứng của anh ta. Nếu anh ta có vẻ cho đó là một dấu hiệu tốt, đích thị anh ta đang cảm thấy rất lạc quan. Còn ngược lại? Anh ta đang rất bi quan đấy.Vid dụ thực tế John vừa ra khỏi phòng họp về một dự án phát triển sản phẩm iphone 5 lock nhật tối mật mà anh đang cần nhận được sự ủng hộ của công ty. Anh ta không thể tiết lộ bãt cứ thông tin nào về kết quả cuộc họp và đang đeo cho mình một chlẽc mặt nạ để tránh bất cứ điều tiếng nào của mọi người về việc công ty sẽ chấp thuận kế hoạch của anh hay không. IMếu bạn muốn tìm ra chân tướng sự việc, hãy hòi một điều gì tương tự như: "Anh có biết chuyện đồng hồ văn phòng chúng ta đã dừng lại ở đúng 7 giờ 11 phút rồi lại chạy tiếp không?" Nếu phản ứng của anh kiếu "Chẳng có cái gì chạy tốt ở đây cả", bạn có thể suy ra anh ta không có kết quả tốt tại cuộc họp. còn nếu anh ta đáp lại theo kiểu "Thế thì chúng ta nên qua Atlantic City đế chơi bài blackjack thôi", bạn có thể nghĩ là anh ta đang rất lạc quan về buối họp vừa xong. Dù một người có chọn cách thức nào đế che đậy cảm xúc đi chăng nữa, dù họ có cố gắng là người trung tính đến mấy thì họ cũng không thế tránh được những sơ hở có sức tổ cáo cao.Khi quan sát một người đang nói chuyện gì đó, chúng ta cần vừa nhìn các cử chỉ của họ vừa phối hợp theo dõi với lời nói. Những biểu hiện mâu thuẫn nhau trong tâm lý học - như lúc lâc đầu trong khi vẫn trả lời có - cần sự tinh tế để nhìn ra chúng và chính những biểu hiện này nói lên cảm xúc thực sự của người nói.
Khi bạn gặp tình huống mâu thuẫn giữa lời nói và biểu cảm của đối phương, hãy áp dụng quy tắc: biểu cảm đáng tin hơn lời nói để phân tích cảm giác của người đó. Cứ khi nào gặp trường hợp một người có cử chi, biểu cảm khuôn mặt và lời nói khác nhau, bạn có thể khá chắc chắn rằng người này đang không nói thực lòng mình.
Ví dụ thực tế về thuyết tâm lý học Một người đang cau mày hoặc nắm chặt tay khi biếu lộ tình cảm với bạn gái thì đó không phải là người anh ta thực sự yêu thương. Hoặc khi người thợ sửa xe của bạn cười giả bộ nói rằng anh ta xin lỗi linh kiện mà anh ta đặt hàng đã được gửi tới nhưng không dùng được, bạn có thế hiểu rằng anh ta không thực sự cảm thấy có lỗi; hoặc linh kiện đó không phải bị hỏng từ đầu; hoặc cả hai phương án trên.
Trong thực tế, chúng ta hay gặp tình huống lời nói và hành động không ăn khớp với nhau, nhưng thường bỏ qua nhanh chóng vì não bộ chúng ta có xu hướng chi muốn tổ chức thông tin một cách dễ dàng mà thôi. Nhưng chi cần để ý một chút thôi, quá trình phân tích thông tin thông thường đó có thể được tạm dừng và chúng ta sẽ nhận ra chính xác điêu gì đang diên ra. Hãy cảnh giác với các biểu hiện sau đây, khi đó có thể thông điệp mà bạn nhận được không chính xác:
> Thời gian giữa cử chi và lời nói không ăn khớp nhau.
> Đầu của đối phương chuyển động một cách máy móc.
> Cử chỉ không phù hợp với nội dung lời nói.
> Không có sự điều chinh thời gian giữa các biểu cảm trên khuôn mặt.
TIẾP CẬN NHANH Khi lời nói của con người được thu âm và tua lại, kết hợp với một số lời nói lâp bắp thì những câu ngắn và rõ ý đôi khi vẫn có thể nghe được, có quan điểm cho rằng nói ngược cũng được coi là một hình thức giao tiếp của con người. Những người úng hộ quan điểm này cho rằng lời nói có hai cấp nghĩa: nghĩa xuôi và nghĩa ngược. Khi não của chúng ta hình thành lời nói, bản thân nó tạo nên âm thanh có hai lớp nghĩa riêng biệt và đồng thời như vậy thì một lớp là nghĩa xuôi, do ý thức chi đạo; lớp còn lại là nghĩa ngược, không do ý thức kiểm soát.
Ba loại nhận thức trong tâm lý học
Ba loại tự nhận thức trong tâm lý học:
a) Tự nhận thức trong hoàn cảnh cụ thê’
Những nghiên cứu liên quan tới trí nhớ và hành xử đã rút ra kết luận rằng con người phát triển sự tự nhận thức của mình dựa trên tính sẵn có của thông tin, tức là mức độ dễ dàng của thông tin mà họ tiếp cận được. Ví dụ, khi đang tràn đầy tự tin, nếu bạn liên tục được yêu cầu hãy suy nghĩ lại vài lần và bạn lại có thể nhớ lại các sự việc tương tự đã xảy ra trước đó đã thành công dê dàng như thế nào, thì vô hình chung bạn sẽ nghĩ về bản thân mình với vẻ vô cùng tự tin.
Cách hành xử của bạn cũng sẽ trở nên rất thận trọng, bạn cẩn thận với từng hành động dù là nhò nhất của mình. Thông thường, bất cứ điều gì xảy ra trong cuộc sống của bạn - dù là do người khác gây ra cho bạn hay do bản thân bạn gây ra - cũng đều tạm thời ảnh hưởng đến việc bạn nhìn nhận bản thân và thế giới này thê' nào.
thần; họ hoàn toàn có thế gặp khách hàng tiếp theo trong trạng thái tâm lý và thế lực đã được làm mới. Tuy nhiên, tư duy thông thường của con người rất ít khi có thể làm được như vậy và trường hợp này cũng hiếm khi xảy ra.
Ví dụ thực tế Một tay chơi bài đã thua trắng hal ván trong vòng chưa đầy 10 phút. Nhận thức về bán thân của anh ta bắt đầu tạm thời thay đổi rằng vận may của anh ta chưa đến hoặc do anh ta chơi không tốt. Quyết định bỏ hết tiền ra để đánh bài như kiểu lừa đối phương là mình cầm bài lớn hơn và chắc ăn hơn của anh ta do vậy cũng bị ảnh hưởng - trong trường hỢp không có gì thay đổi - anh ta sẽ không liều lĩnh làm vậy nữa. Mọi việc chi xảy ra như vậy khi anh ta vẫn còn ít nhất một quân bài mạnh. Phản ứng thường thấy trong những trường hỢp kiểu này là: người chơi bài sẽ trở nên "ái ngại" hơn và không dám liều.
Một VÍ dụ khác, đó là người đã từng bị tai nạn xe cộ thì thói quen lái xe của họ sẽ thay đổi. Ví dụ, nếu người đó từng gặp sự cố khi cố di chuyển xe sang trái mà không để ý là có một chiếc xe sắp đâm vào xe mình, thì anh ta sẽ tự nhiên trở nên chú ý hơn, thậm chí là chú ý một cách thái quá khi di chuyển xe sang trái ở cùng một kiểu đường như vậy. Hoặc một người đã từng bị đâm từ đằng sau sẽ tự nhiên hình thành thói quen liếc kính chiếu hậu nhiều hơn, để đảm bảo chắc chán mình không lặp lại chuyện đó một lần nữa.
b) Tự nhận thức không can hoàn cảnh cụ thể
Quá trình thay đổi sự tự nhận thức của con người cũng có thể chịu tác động của những hoàn cảnh chung chung, không cần chi tiết quá. Dù đó có là điều vô
thưởng vô phạt, như việc bỗng dưng nhận được lời khen ngợi về một chuyện gì đó cũng có thể khiến người đó có tâm trạng “mình là số một”. Khi mọi chuyện “đi đúng hướng”, chúng ta thường có xu hướng tự nhiên và lạc quan trong cả những chuyện khác, cho dù không mấy liên quan tới chuyện ban đầu.
Ví dụ thực tế về tâm lý học Bernard đl làm trắng răng và được mọi người khen là trẻ ra đến cả chục tuổi. Tự nhiên anh ta có thêm cảm hứng đế bắt tay làm một dự án mới hay một ý tưởng mà trước đó đã bác bỏ.
Khi có cảm giác tự tin về một chuyện gì đó, một người có xu hướng dám đương đầu, hay nghĩ lại về một tình huống nào đó mà họ có cảm giác mình được tôn trọng, nắm được quyền kiểm soát và có quyền ra lệnh.
c) Tự nhận thức trước sự việc chung chung
Phản ứng kiểu này xảy ra khi thậm chí một việc như đọc tin trên báo cũng có thể thay đổi cách nhìn nhận của chúng ta về bản thân và thế giới. Ví dụ, sau khi nghe tin về một vụ tai nạn máy bay vô cùng thảm khốc, người ta có xu hướng lo lắng thái quá cho tính mạng của mình khi đi máv bay. Lí do có cảm giác này là do tai nạn là một dạng ký ức dễ gợi lại nhất của con người. Tuy ti lệ rủi ro không thay đối nhưng nhận thức của chúng ta đã thay đổi; kéo theo đó là thái độ, lối suy nghĩ và cách hành xử cũng thay đổi. Chúng ta đột nhiên thận trọng và lo lắng hơn, dù trên thực tế, chẳng có gì thay đổi cả.
Ví dụ thực tế Một người bán bảo hiếm nhân thọ gọi cho khách hàng tiềm năng của mình là ông Jones khi ông này mới biết tin đồng nghiệp của mình, một người 40 tuổi, đã chết vì bệnh tim hai ngày trước đó. Suy nghĩ của ông Jones đã thay đồi và ông quan tâm hơn tới bảo hiếm, ông tin rằng việc mua bảo hiếm giờ đây quan trọng hơn những hoài nghi trước đó của ông.
Bất cứ khi nào muốn tìm hiểu quá khứ của một ai đó, hãy nhìn vào cách hành động của anh ta trong thời điểm hiện tại. Quan sát cẩn thận ứng xử và thái độ của người đó, bạn sẽ biết liệu nhân sinh quan của anh ta có thay đổi hay không, và tùy trường hợp cụ thế sẽ phỏng đoán được điều gì đã xảy ra khiến anh ta bây giờ lại có nhận thức như vậy.
Nắm bắt các dấu hiệu về tâm lý
Khi mất tự tin và cảm giác lo sợ tăng cao, dấu hiệu bất an thường rất dẽ nhận ra. Các nghiên cứu đã chi ra rằng khi chúng ta ở cạnh những người mà chúng ta nghĩ rằng họ trông xinh đẹp hơn bản thân ta, thì ta sẽ cảm thây mất tự tin vê ngoại hình và bản thân mình. Nhận định này đúng, thậm chí cho dù chúng ta không cảm thấy bất an đi nữa.
Bạn sẽ thấy là, bằng cách gợi ra mối đe dọa tiềm tàng, chúng ta có thể dê dàng hơn trong việc đánh giá ai đó có thực sự cảm thấy thoải mái về bản thân trong hoàn cảnh đó hay không. Nếu bạn thấy đối tượng có sự thay đổi tâm trạng đột ngột - như việc đột nhiên tức giận, thô lỗ, không thèm bận tậm, hay có những biểu hiện chung của sự lo láng hay bất an, thì khi đó anh ta chi muốn chấm dứt hay thoát ra khỏi sự việc mà thôi.
Ví dụ thực tế về tâm lý học Một thám tứ đang thấm vấn đổi tượng tình nghi và người này tỏ vẻ khá tự tin. Dù anh ta có vô tội hay không thi anh ta cũng đã có chứng cứ ngoại phạm. Khi người thám tử thông báo rằng sẽ có một nhân chứng tới đồn cảnh sát để xem đối tượng có phù hợp với mô tả nhận dạng thủ phạm không, thi nếu anh ta thực sự vô tội, phản ứng của anh ta có thể là thở phào nhẹ nhõm, còn nếu không, anh ta sẽ tức giận và trở nên kích động.TIẾP CẬN NHANH Một người khi đang cố để không bị bẳt bài sẽ đê’ lộ sơ hở khi đột nhiên tỏ ra cẩn thận và có thái độ tốt với bạn. Anh ta không muốn chọc cho bạn nổi giận vì không muốn bạn nối hứng mà gọi anh ta đặt cược theo nhà cái. vì vậy, nếu bạn làm điều gì đó mà bình thường hành động đó có thể chọc giận anh ta, nhưng anh ta lại có vẻ không hề bận tâm hay im lặng một cách bất thường, thì có thề là anh ta không mấy tự tin về quân bài của mình.
Để áp dụng thủ thuật tâm lý này thành công, bạn nên đưa ra một luận điểm nào đó làm giảm độ chắc chắn thành công của đối tượng, rồi bình tĩnh quan sát xem anh ta có cảm thây bị o ép hay chẳng thèm bận tâm không.
Buổi họp của người đồng nghiệp đã diễn ra thế nào? Bạn gái mới của tay hàng xóm có là người dễ tính hay lúc nào cũng bám riết anh ta? Nhân viên của bạn có thực sự vui vẻ với công tác mới? Những thủ thuật sau đây sẽ giúp bạn nhận biết tâm trạng và thái độ của một người dù anh ta có kín tiếng đến đâu chăng nữa.
Dấu hiệu 1: Sức mạnh của nhận thức
Đã bao giờ bạn trải qua cảm giác khó tin rằng mình “làm việc gì cũng xuôi chèo mát mái”, khi dường như chẳng có việc gì cản trở được chưa? Thành công nối tiếp thành công và bạn không thể thất bại? Đối lập với những khoảnh khác ấy, sẽ có lúc bạn có cảm giác mình chẳng làm được việc gì, khi mọi thứ dường như đều dễ bị đổ bể và bạn trở nên lo lắng đến mửc không dám ra khỏi nhà nhất là khi việc kinh doanh ip5 16gb cũ của bạn đang đi xuống
Điều gì khiến chúng ta có cảm giác như mình đang gặp vận may hay xui xẻo như vậy? Khoa học chi ra rằng đó là do quá trình tự nhận thức của mỗi người đều có sự thay đổi trước những sự kiện xảy ra hàng ngày liên quan đến chúng ta. Khi nhìn nhận bản thân mình là người như thế này hay thế khác, tư duy của chúng ta sẽ tự nhận biết và tìm một phương án cư xử phù hợp. Thậm chí cả những việc dường như không liên quan tới kiểm soát cảm xúc chủ quan của con người cũng tuân theo quy luật này.
Hãy xem xét một vấn đề cụ thê’ nào đó và cách nó ảnh hưởng tới quá trình tự nhận thức của mỗi chúng
ta. Các nghiên cứu cho thấy: khi nhận được một yêu cầu nhỏ và chấp nhận thực hiện nó; một người sẽ dễ dàng chấp nhận một yêu cầu lớn hơn — thực chất chính là yêu cầu mà chúng ta muốn người đó thực hiện. Nếu không có yêu cầu nhỏ và anh ta cũng không muốn thực hiện nó, thì anh ta chẳng có lí do nào đê’ làm yêu cầu tiếp theo.
TIẾP CÂN NHANH Kết quả nghiên cứu dưới dây minh họa cho lý thuyết "kẹt chân trong cửa" (foot-in-the-door), một lý thuyết và thủ thuật vô cùng nối tiếng trong các kỹ năng thuyết phục người khác cùa tâm lý học, ám chi việc một người sẽ dễ dàng chấp nhận thực hiện một yêu cầu lớn hơn khi đã chấp nhận làm theo yêu cầu nhỏ từ trước đó. Freedman và Fraser1 đã làm một thử nghiệm khi đề nghi một số hộ gla đình cho treo biển "LÁI XE CẨN THẬN" cỡ to trước cừa nhà họ. Kết quả là chi 17% người được hói đồng ý với đề nghị này. Với một số hộ gia đình khác, hai ông sử dụng cách khác: ban đầu chi xin phép treo bảng chữ cỡ nhỏ, khoảng 8cm ở cửa sổ trước nhà, là "HÃY LÀ NGƯỜI LÁI XE AN TOÀN"; hầu hết mọi gia đình đều đồng ý. Khoảng vài tuần sau đó, họ tới với yêu cầu tăng kích cỡ tấm biển lên cỡ đại và đặt trước cửa thì có đến 76% số hộ đồng ý.
Khi thực hiện những việc nhỏ theo cùng một hướng, chúng ta thường có xu hướng duy trì cảm giác hòa hợp bâng cách đồng ý chấp nhận thực hiện một yêu cầu lớn hơn của điều đã từng thực hiện trước đó. Nói một cách đơn giản thì con người khi đã đông ý làm theo yêu cầu nhỏ thường sẽ điều chỉnh nhận thức của mình theo hướng của yêu cầu đó; như trong ví dụ trên, các hộ gia đình đã điều chinh nhận thức của mình theo hướng họ (những người ra yêu cầu) đúng là nghiêm túc về chuyện yêu cầu lái xe an toàn thật. Vậy là, việc đồng ý làm theo yêu cầu lớn hơn sau đó chỉ là vì họ tư duy mình làm theo việc mà mình đã “tin tưởng” là nên làm theo. Hệ quà của hiện tượng này ảnh hưởng tới nhiều mặt đời sống của chúng ta.
Nếu bạn hỏi một nhóm nhân viên bán hàng xem trong số họ có ai cũng có kinh nghiệm như trong ví dụ trên, thì châc rằng tất cả đều đáp là có. Khi đang trên đà thành công, bạn có xu hướng nghĩ rằng vận may của mình đã tới. Tương tự, khi mọi chuyện không như ý, bạn nghĩ rằng vận may đã bò rơi mình. Thế giới của chúng ta, và cách chúng ta giao tiếp với nó, được quyết định bởi phần lớn quá trình nhận thức của chúng ta - quá trình ấy lại là sự phản chiếu của quá trình tự nhận thức - cách thức chúng ta nhìn nhận bản thân mình.
Việc tự nhận thức của một người thường là cố định, nhưng nó có thể “co dãn” qua nhiều mức độ khác nhau và có thể thay đổi tùy thuộc vào các sự kiện xảy ra trong thời điểm gần đó. Vì vậy, bạn có thê’ phán đoán được điều gì đã xảy ra dựa vào việc quan sát điều đang xảy ra.
Đọc vị tâm lý người đối diện
Hiện tượng một người đang lo láng song lại cổ tỏ vẻ như ngược lại được gọi là sự “điều chinh nhận thức” - có nghĩa là người đó cố thể hiện mình theo cách có lợi cho bản thân. Ở trên, chúng ta đã bàn về các dấu hiệu chi ra một người có đang tự tin hay không. Trong phần này, chúng ta vẫn tiếp tục nghiên cứu về các dấu hiệu này, nhưng ở một cấp độ cao hơn, khi người đó đang cố thể hiện là mình tự tin. Người giả vờ tự tin thì chắc chằn là đang mất tự tin. Dù anh ta cố gắng đánh lừa bạn khi tránh những dấu hiệu đã nói ở phần trên nhưng chí cần bạn biết vẻ ngoài và cách nói chuyện của một người đang nói dối là như thế nào, anh ta sẽ bị lật tẩy.
Dấu hiệu 1: Cô gắng che giấu điểm yếu
Một người đang trong trạng thái “điều chỉnh nhận thức” thường cố gâng lấp đi điểm yếu của bản thân. Nếu bạn chú ý, điều này sẽ rất dễ phát hiện ra. Nên nhớ rằng một người tự tin sẽ không đế ý tới cách mọi người nhìn anh ta. Anh ta không quan tâm đến vẻ bề ngoài của mình, trái ngược với người “điều chinh nhận thức” — bị chi phối bởi cách nhìn nhận của người khác về mình.
ví dụ thực tế về tâm lý học Một tay chơi bài đặt tiền hết mức cho phép. Các con bài anh ta có trong tay đẹp thật hay anh ta chi đang liều? Trong trường hợp bài xấu, anh ta muốn chứng tỏ mình không e ngại. Anh ta sẽ đặt cược rất nhanh chóng. Nhưng nếu bài đẹp thật, anh ta sẽ làm gì? Anh ta sẽ tỏ ra thận trọng, đặt cược chậm rãi, ra vẻ không chắc chắn. Mike Caro - một trong những tay chơi bài lỗi lạc nhẩt - trong cuốn sách "Chuyện kế của một tay chơi bài" (Poker Tells), đã tiết lộ nhiều thông tin liên quan đến khía cạnh này của bản chất con người: Một người cầm bài xấu luôn cố tó ra bài mình rất đẹp và ngược lại.
Khi người ta giả vờ tự tin, dù là trong một ván bài hay trong cuộc sống, họ điều khiển mức độ tự tin thể hiện ra bên ngoài bằng cách tạo ra cảm giác ngược với những gì họ thực sự cảm nhận. Trong ví dụ trên, khi bài xấu và muốn ra vè tự tin, người chơi sẽ đặt cược rất nhanh chóng. (Và khi bài đẹp, anh ta thậm chí sẽ dừng lại trong một khoảnh khắc, vờ như đang suy nghĩ xem mình nên làm gì).
Nguyên tác trên được áp dụng trong hầu như mọi tình huống. Nếu một người phản ứng quá nhanh và quả quyết, anh ta đang cố gắng tỏ ra tựtin, trong khi ở nhiêu trường hợp, anh ta thực sự không hề tự tin. Ngược lại, một người tựtin không cần nói với mọi người rằng anh ta đang tựtin. Những người giả vờ tựtin sẽ hướng hành động của mình phù hợp với thái độ, nhưng thường theo một cách hơi thái quá.
Ví dụ thực tế về tâm lý học Những người thực thi pháp luật biẽt cách phát hiện một người đang nói dõi (và đang mất tự tin) khi người đó tỏ vẻ thận trọng, trầm tư, có thể còn gõ nhẹ vào cằm. Anh ta hành động như thể'đang suy nghĩ một cách nghiêm túc cá những câu hói đơn giản nhất - cõ tạo cảm giác rồng mình đang nô lực để trở nên có ích.
Một dâ'u hiệu khác của việc che giấu điểm yếu bằng điều chỉnh nhận thức là khi ai đó có những cố gắng không cần thiết để lấy lại lợi thế về tâm lý.
Ví dụ thực tế về Một người đản ông đưa bạn gái cúa mình về nhà và cô ta nói: "Muộn rồi, em phải đi ngủ đây." Nếu thực sự thích cô ta và lại đang bị dao động, anh ta sẽ nghĩ đó là một cách đuổi khéo. Để không biểu lộ sự thất vọng của mình, anh ta có thể trả lời: "Anh cũng mệt rồi. Anh về đây." Tuy nhiên, nếu như anh ta chi nói: "ừ, chắc hẳn em mệt rồi," hay một cách nói nào khác tương tự thế, thì có nghĩa là anh ta đang không cố đưa ra lời giải thích cho việc mình bận lòng về lời nói của người bạn gái, nghĩa là anh ta đang không cố điều chinh nhận thức của mình.
TIẾP CÂN NHANH Đôi khi c° s° n9ư^' thường tó vẻ cứng rắn khi họ biẽt mình sẽ dễ bị tác động nếu không tự bảo vệ bản thân. Thực ra, những người dễ mua hàng nhãt lại là những kẻ lúc nào cũng cố nói cứng rằng: "Tôi không tiếp người bán hàng hay tiếp thị đâu nhé!" Lí do họ làm vậy là vì họ biết chắc chân rằng, trong sâu thẳm suy nghĩ của mình, họ sẽ dễ dàng mua bất cứ thứ gì mà người bán hàng rao bán.
Dấu hiệu 2: Động tác thừa
Trong một hoàn cảnh nhất định, bất kỳ động tác thừa nào đều là dấu hiệu cho thây ai đó đang cố tò ra bình tĩnh và tự tin. Ví dụ, những người thực thi pháp luật biết rằng đối tượng có thể ngáp để biểu lộ rằng anh ra đang thoải mái, bình tĩnh hay thậm chí
là nhàm chán. Nếu đối tượng đang ngồi, anh ta sẽ co duỗi bàn tay hay ngồi rộng ra để thể hiện là mình đang thoải mái. Hoặc khi đối tượng tỏ vẻ bận rộn với việc nghịch tấm băng gạc trên tay, họ đang cố thể hiện rằng mình không hề lo láng mà chi bận tâm với một việc có vẻ rất tầm thường. Vấn đề ở đây đó là những đối tượng kể trên không hề biết rằng một người khi bị buộc tội oan sẽ có cảm giác phân nộ, thì làm sao còn để ý được những hành động lửng lơ như vậy, chứ đứng nói là thể hiện mình đang có hành vi “đúng mực”.
Ví dụ thực tế Một thám tử gặp bõ mẹ một cô bé để giải quyết chuyện cô bé bị bắt cóc. Người chồng nói với viên thám tử là ông ta lo rằng con gái mình có thể đã chết. Ngay sau đó, ông ta được mời uống một cốc cà phê. Nếu ông ta phản ứng giả dụ như "Cám ơn ông, tôi thực sự cần cà phê sau một ngày như ngày hôm nay," thì ông ta chính là đang cố tinh điều chinh nhận thức, cố thể hiện mình là người lịch sự, biẽt quan tâm đến người khác... và có điều gì đó không đúng trong câu chuyện mà ông ta đã khai báo.
Một trong những biểu hiện khác của động tác thừa là CỐ gẳng tỏ ra phù hợp với vị thế hoặc vai trò cùa mình. Khi ai đó lựa chọn vẻ ngoài để gây ấn tượng theo cách mà người khác không thể giải thích lý do cho vẻ bề ngoài đó, điều này chứng tỏ anh ta thực sự không cảm nhận được vai trò của mình đang đóng.
ví dụ thực tế Một người chuyên bán ip5 cũ có cuộc hẹn với một khách hàng tiềm năng vào sáng Chú nhật. Khi cô ta đến buổi hẹn gặp khách hảng, anh ta đang mặc một bộ comple, cà vạt là lượt, trên tay là chiếc điện thoại và đang có cuộc điện thoại "quan trọng". Thực chất đó là kẻ không một đồng xu dính túi.
TFP CÂN NHANH Ernest Dichter1 - Cha đẻ của thuyết nghiên cứu vê động cơ hành động, trong một cuốn sách của minh có tên "Số tay vẽ những động cơ tiêu dùng của khách hàng" (1964), đã chi ra rằng: "Chúng ta thường cố tránh các tác nhân có thế gây ra nỗi sợ hãi cho chúng ta. Khi có cảm giác sợ hãi một điều gì đó, con người thường có xu hướng quay về các trạng thái như thời trẻ con hoặc mang tính thú tính nhiều hơn." Khi nỗi sợ hãi càng tăng, biểu hiện này càng rõ ràng, ví dụ như khi một người cảm thấy không thoải mái, họ sẽ có cảm giác thèm ăn kem hay một loại thức ăn nào khác tương tự để thoát khỏi cảm giác sợ hãi kia. Vì vậy, khi muốn biết ai đó đang sỢ hãi, hãy tìm xem họ có biểu hiện thay đối nào về mặt cơ học hay không - từ việc đơn giản như tự dưng lại cắn bút, cho tới những biếu hiện tự kỷ khác như đột nhiên tức giận, ghen ghét, oán giận, tị nạnh...
Dấu hiện nhận biết sự tự tin của người đối diện
Hãy nghĩ tới một vận động viên, nghệ sĩ chơi nhạc hay người hợa sĩ đang chìm đắm trong “thế giới riêng” và thực hiện công việc của hợ một cách hoàn mỹ, không chê vào đâu được. Bản thân những người đó không tập trung vào bản thân họ, họ trông thế nào hay buổi biểu diẽn/tác phẩm của họ ra sao. Một ví dụ khác: một vận động viên bóng chày đánh bóng chỉ với mục tiêu đã có từ trước là làm sao để ghi được nhiều điểm. Tất cả những gì khiến anh ta xao lãng như giá iphone 5 cũ đều đã được bỏ qua. Đơn giản chỉ là bản thân anh ta tâm niệm duy nhất một mục đích làm sao để làm việc đó cho tốt và không màng tới bản thân. Trạng thái như vậy trong tâm lý học gọi là trạng thái không quan tâm đêh bản thân hoặc không tự nhận thức. Nếu lúc đó chi cần quan tâm tới bản thân một chút thôi, anh tasẽ bị phân tâm ngay lập tức và không thê’ tập trung vào công việc đang làm - toàn bộ sự tập trung và chú ý cúa anh ta được đặt ra ngoài bản thân anh ta, những đồ vật chung quanh và tất cả những người khác.
Một người tự tin có khả năng tập trung vào bản thân sự việc, gạt “cái tôi” của anh ta ra ngoài. Một người kém tự tin sẽ có “cái tôi” chiếm trọn suy nghĩ của họ, những lúc đó suy nghĩ của anh ta tràn ngập nỗi lo lắng, bất an và vì thế không thê’ tập trung vào điều gì khác ngoài bản thân; hay nói cách khác, anh ta chi tập trung vào những gì đang nói và làm. Những hành động mà trước đó anh ta có thể làm trong vô thức một cách dễ dàng như việc đặt tay ở đâu hay ngồi thế nào lại trở nên khó khăn, đó chính là biểu hiện của việc ý thức bị đánh động ở mức độ cao. Vì lý do này, người kém tự tin lại càng cảm thấy bất an hơn.
Trong những buổi họp, gặp mặt, hẹn hò hay trong một cuộc thấm vấn, người nâm quyền chủ động có thê’ thực hiện những hành động như với tay lấy một đồ vật nào đó mà không cần để ý tới tay hay bản thân đồ vật. Người có tâm trạng lo lâng thì không làm được như vậy vì họ không châc chắn về bản thân, nên ánh mắt sẽ dõi theo từng cử chỉ của chính mình.
Phân tích sâu hơn về cơ chế tâm lý học trong các trường hợp trên, chúng ta nhận thấy có bốn cấp độ hành động của con người: mất khả năng một cách vô thức là khi ai đó không hề nhận ra việc mình đang làm là không đúng; mất khả năng có ý thức nghĩa là người thực hiện hành động biết mình còn thiếu một điều gì đó thì
công việc mới hoàn thành tốt; khả năng hành động có ý thức xảy ra khi một người biết anh ta phải làm gì để thực hiện thành công - nhưng cần phải có ý thức đó thì mới làm được việc; khả năng hành động một cách vô thức xảy ra khi một người có thể thực hiện hoàn hảo công việc mà không cần phải nỗ lực chú tâm đến (một phân hay toàn bộ) quá trình thực hiện hành vi.
Việc học lái xe của một người chính là sự minh họa rõ nét cho bốn cấp độ hành động nói trên. Các kỹ năng mới sẽ trở thành thuần thục, nhuần nhuyễn khi người lái xe có thể tự động đổi số mà không cần biết là mình phải làm điều đó, hay không cần bận tâm tới hành động đó - bản thân anh ta trong quá trình lái xe sẽ tự động điều chinh để lái xe theo đúng ý mình.
Trong bốn cấp độ nói trên, cấp độ 2, 3 và 4 là dấu hiệu cho chúng ta biết mức độ tự tin của một người, còn cấp độ 1 không được sử dụng vì bản thân người đó thậm chí còn không nhận thức được việc anh ta đang làm.
Ví dụ thực tế về tâm lý học Trong một lần trò chuyện thân mật VỚI một người đồng nghiệp, bạn nhận thấy cô ta với lấy một chai soda mà lại phải đưa mắt để ý tới cánh tay trong quá trình với lấy nó và trong lúc đưa chai lên miệng uổng. Hành động này cho thấy người đồng nghiệp đang cảm thấy lo lắng, bất an và không "tin tưởng" vào khả năng thực hiện một hành động mà bản thân cô ta đã thực hiện cả ngàn lần trước đó - lấy nước để uổng - hành động đáng nhẽ không cần chú ý cũng có thế làm được. Điều này chi có thế giải thích là do ý thức của cô ta đã bị đánh động ở mức độ cao.
Nếu bạn biết cần phải tìm kiếm và lưu ý điều gì, thì sự tự tin (hay mất tự tin) đều rất dễ dàng nhận ra. Chi cần bạn chú ý quan sát xem người đó đang tập trung vào bản thân anh ta và hành động anh ta đang làm hay không mà thôi. Đọc tiếp ví dụ dưới đây để thấy rõ hơn:
Ví dụ thực tế Một người đàn ông độc thân bước vào một quán bar, hy vọng sẽ gặp được người phụ nữ phù hợp với anh ta. Nếu anh ta nghĩ mình là người có sức hút, sự chú ý của anh ta sẽ hướng về ngoại hình cùa những người phụ nữ trong quán bar đó. Thế nhưng nẽu anh ta tự coi mình là người kém thu hút, anh ta tự nhiên sẽ quan tâm hơn tới chuyện mình trông như thế nào trong mắt họ. Nói cách khác, sự tập trung của anh ta thay đổi theo sự tự tin của anh ta. Thiêu tự tin sẽ dẫn tới việc quá quan tâm tới bản thân, hay mức độ tự ý thức tăng cao. Vậy là không chí hành xử của anh ta trở nên cứng nhắc và máy móc mà mục đích ban đầu của anh ta cũng bị chuyển hướng ngược trở lại, không phải quan tâm tới ấn tượng của anh về người khác mà là ấn tượng của họ về anh.
Bạn có thể bẳt gặp vô vàn những trường hợp tương tự trong đời sống thực tế. Khi một người tự tin về lời nói của mình, anh ta sẽ quan tâm tới việc bạn có hiểu anh ta hay không và ít bận tâm tới ngoại hình của anh ta trông thế nào. Bạn cũng vậy. Khi đang muốn gây ấn tượng cho ý tưởng của mình, bạn chi muốn sao cho người khác hiếu bạn nhanh nhất, còn khi bạn thiếu tự tin, sự tập trung của bạn lúc đó hướng vào bên trong - nghĩa là vào ngoại hình và cách nói chuyện của bạn. Khi đó, bạn sẽ cẩn trọng trong từng lời nói và cử chi.
làm thế nào biết đối phương có thực sự tự tin?
Đay chơi bài ngồi đối diện với bạn bên kia bàn đang tự tin hay lo sợ? Đối tượng hẹn hò của bạn tự tin vào bản thân anh ta hay anh ta chi đang muốn bạn nghĩ thế? Người luật sư phản biện có hài lòng với vụ kiện của mình như những gì anh ta nói ra? Bạn có thể sử dụng những thủ thuật sau đê’ phát hiện ra người đối diện với bạn có thực sự tự tin với cơ hội của
mình hay không thông qua biểu hiện tâm lý
Để hiểu rõ hơn về sự tự tin, trước tiên chúng ta cần làm sáng tỏ một số cách sử dụng từ dễ bị nhầm lẫn. Tự trọng thường bị nhầm lân với tự tin, nhưng hai từ này hoàn toàn khác nhau. Sự khác biệt ở đây là rất quan trọng. “Tự tin” là cảm giác hữu dụng mà một người cảm nhận tại một hoàn cảnh hay điều kiện cụ thể, còn “tự trọng” được thê’ hiện ở mức độ “thích” bản thân cùa anh ta và ở mức độ giá trị mà anh ta cảm thấy khi tiếp nhận những điều tốt đẹp trong cuộc sống. Nói một cách đơn giản, một người vân có thê’ cảm thấy ổn dù anh ta chưa lạc quan với cơ hội của mình trong một số trường hợp và ngược lại.
Một người phụ nữ hấp dẫn có thê’ tự tin mình sẽ tìm được một đối tượng đê’ hẹn hò trong quán bar, nhưng việc đó không liên quan đến cảm nhận chung của cô ta về bản thân. Tương tự, một người đàn ông sử dụng iphone 5 cũ giá rẻ với lòng tự trọng cao có thê’ chi là một tay chơi cờ hạng xoàng, nhưng quan trọng là anh ta “thích” bàn thân mình. Anh ta sẽ có những dấu hiệu mất tự tin khi đầu với một cao thủ, nhưng lòng tự trọng ấy không h'ê bị ảnh hưởng.
Sựtựtin của một người trong một trường hợp cụ thê’ sẽ được xây dựng dựa trên nhiêu yếu tố: lần thể hiện trước, những kinh nghiệm, sựphản hồi và cả sựso sánh. Lòng tự trọng có thể gây ảnh hưởng đến sự tự tin. Đã có những nghiên cứu chi ra rằng lòng tự trọng của một người càng cao thì anh ta càng cảm thấy thoải mái và tự tin trong hoàn cảnh mới.
Tuy nhiên, điều ngược lại không đúng. Một người có thừa cảm giác tự tin (ví dụ như tự tin về vẻ ngoài, tự cho mình là hấp dẫn) có thể bị hiểu nhầm là có lòng tự trọng cao. Tuy nhiên, cảm giác vê lòng tự trọng của một người chịu ảnh hưởng từ những điêu anh ta làm (hành động tự nguyện), chứ không phải từ việc anh ta là ai hay anh ta sở hữu được bao nhiêu tài sản. Vì vậy, điều mà chúng ta tưởng nhầm là tự trọng thực ra là tự cao.
Tự trọng và tự tin là những khía cạnh tâm lý học khác biệt, cả hai đều có tác động đến tâm lý theo những cách khác nhau. Dù cho việc lưu ý đến nguồn gốc và tác động của chúng rất thú vị, nhưng chúng ta không cần quan tâm tới lý do tại sao có lòng tự trọng hay sự tự tin đó. Trong phạm vi cuốn sách này, chúng ta chi cần quan tâm tới việc liệu người đó có phải là người tự tin hay không. Không cần thiết phải biết sự
tự tin đó đến từ đâu và bằng cách nào. Trong chương này, chúng ta sẽ xem xét các cách thức để đo được mức độ tự tin của đối tượng.
Ví dụ thực tế Khi lo lẳng hay phải chịu áp lực, khả năng tập trung của con người thường bị kém đi. Đã bao giờ bạn rơi vào tình huống gặp một người tại một bữa tiệc, được anh ta giới thiệu tên và sau đó vài phút bạn đã quên bẵng đi chưa? sự đãng trí và mất khả năng tập trung là một trong những dấu hiệu của sự bất an tạm thời.
Giờ chúng ta sẽ phân tích vẻ ngoài và cách nói chuyện của mẫu người tự tin để biết được liệu người cần phân tích có đang tự tin hay không. Tùy vào hoàn cảnh, chúng ta có thể dựa vào một hay nhiều dấu hiệu và áp dụng một hay nhiều thủ thuật.
Bí quyết để đo được mức độ tự tin của một người không phải ở sự quan sát mà ở cách lọc ra các dấu hiệu đã được định sẵn là dấu hiệu thê’ hiện sự tự tin của người đó. Trong phần này, chúng ta sẽ đi qua các phân tích về dấu hiệu của sự tự tin như nụ cười, ánh mát và nhiều cách thể hiện khác. Nhưng vì các dấu hiệu này rất dê giả bộ nên các phân tích này sẽ tập
trung vào các nhân tố phức tạp hơn và khó khăn trong việc thể hiện (của chủ nhân hành động) nhưng lại dê dàng trong việc quan sát (cho chúng ta).
Dấu hiệu 1: Dấu hiệu cơ thể
Trong trường hợp ai đó đang vô cùng sợ hãi một điều gì đó hay cảm thấy rất không thoải mái, họ sẽ biểu hiện hai dấu hiệu rất dẽ nhận thây, đó là: (1) đôi mát của đối tượng trở nên dáo dác và anh ta rất dễ mất tập trung, vì anh ta đang trong trạng thái cảnh giác cao độ; cả người anh ta căng cứng lại và có hành động ngược lại. Biểu hiện sợ sệt, mở to mât và không nói được gì rất thường gặp. Dưới đây là một số phản ứng mà bản thân đối tượng không hề chủ ý biểu hiện, vì họ không có mấy quyền kiểm soát chúng:
Hội chứng “Chỉêh đăn hay bò chạy”: Khi
thây khuôn mặt đối tượng trở nên vô cùng kích động, hoặc trắng bệch ra với vẻ rất sợ hãi, hãy tìm kiếm dấu hiệu của việc thở gấp và đổ mồ hôi. Hoặc dâu hiệu cố gắng giữ cho hơi thở được đều đặn. Việc cố gắng để duy trì sự bình tĩnh có thể được nhìn ra khi người đó cố gắng hít sâu và thở mạnh.
Giọng nói hoặc cơ thê run răy: Đối tượng có biểu hiện cố giấu đi đôi bàn tay đang run rẩy của mình. Tiếng của anh ta như vỡ ra và trước sau không nhất quán.
TIẾP CẬN NHANH Khi có cám giác bất an, lí trí của chúng ta sẽ chi nhìn thấy bề mặt của sự việc mà không thấy được bản chất hoặc sự thật ẩn giấu bên trong, vì khi đó chúng ta còn phải cổ kìm nén cảm xúc và cô' che giấu sự mất tự tin của mình, ví dụ, chúng ta thường gặp rẳc rối trong việc xử lý những lời nhạo báng, chế nhạo; vì khi đó tư duy đang đòi hỏi nhận thức phi logic, trong khi việc thay đối suy nghĩ này lại mất thời gian, không thể nhanh chóng thực hiện được.
Khó nuõt nước bọt: Khi mất tự tin, việc nuốt nước bọt trở nên khó khăn hơn, vậy nên hãy tìm biểu hiện này. Trong các chương trình tivi hoặc các bộ phim, các diễn viên khi cần thể hiện sự sợ hãi hay buồn bã thường sử dụng cách này. Hẳng giọng cũng là một biểu hiện của nỗi lo láng, vì sự lo âu sẽ tạo ra đờm trong cổ họng. Một ví dụ điển hình là các cá nhân trước khi diễn thuyết trước đám đông thường có biểu hiện này.
Thay đôi giọng nói: Âm sắc của giụng nói, cũng như các loại cơ khác, có thể siết chặt hơn khi một người phải chịu áp lực, do đó gây ra tiếng nói có âm sắc cao hơn, âm quãng tám hoặc âm cao vút.
“Người chớp mắt”: Khi lo lâng, tốc độ chớp mât của con người tăng lên. Trong một bài báo đăng trên tờ Newsweek số ra ngày 21 tháng ÌO năm 1996, giáo sư Joe Tecce thuộc khoa Bệnh học tâm lý, trường Đại học Boston đã chi ra rằng trong những cuộc tranh cãi trên truyền hình nhằm nâng cao số phiếu bầu cho việc chạy đua chức tổng thống, vào vòng bầu cừ cuối
giữa hai ứng cử viên Bob Dole và Bill Clinton, tốc độ chớp mắt trung bình của mỏi người trong các chương trình này là 31-50 lần trong một phút.
Bob Dole chớp mắt trung bình 147 lần một phút và 3 lần một giây, lần cao nhất của ông là 163 lần khi được hỏi về việc có phải nước Mỹ đã tốt hơn nhiều so với bốn năm trước đó không. Còn Clinton chớp mát trung bình 99 lần một phút và cao nhất là 117 lần, khi ông được hỏi về ti lệ thanh thiếu niên nghiện ma túy đang gia tăng. Giáo sưTecce cũng chi ra rằng trong cả năm lần bầu cửtrước năm 2000, ửng cửviên nào có ti lệ chớp mát cao hơn trong những cuộc tranh cãi công khai này thường là kẻ thua cuộc.
Những bài học về ngôn ngữ
Ngôn ngữ luôn đóng vai trò quan trọng trong quá trình nhận thức của con người và hệ quả của nó là ảnh hưởng tới tâm lý khi chúng ta tiếp nhận thông tin.Một người bán hàng khôn ngoan sẽ gợi ý với khách hàng “chấp thuận làm việc trên giấy tờ” chứ không phải ra lệnh cho họ “ký hợp đồng”. Lưu ý rằng khi một người phải sừ dụng đến phép nói giảm nói tránh, ý định của họ là làm giảm ý nghĩa xấu của cụm từ mà đáng ra họ sử dụng ban đầu.
Ví dụ, các từ liên quan tới quân đội là những minh chứng rõ nét cho ảnh hưởng mà nó có thể gây ra cho thái độ hay hành xử cùa người tiếp nhận. Mọi người sẽ thoải mái hơn khi nghe tin tức về “hành động quân sự” hơn là “chiến tranh”, tuy hai cụm từ này có nghĩa như nhau. Chúng ta sẽ có thái độ đỡ gay gát hơn khi nghe cụm từ “thiệt hại bên lề” hơn là cụm từ “tính mạng và tài sản của dân chúng đã bị tổn hại một cách không có chủ ý” hoặc “thương vong” dê nghe hơn là “chết chóc”.
Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta cũng dùng cách nói giảm nói tránh khá nhiều: thay vì “nhà vệ sinh”, chúng ta nói “phòng tâm”, “phòng hóa trang”, “phòng cho các quý ông” và “phòng cho các quý bà”. Chúng ta nói với công ty bảo hiểm khi có sự cố rằng đó chỉ là “va quệt nhẹ” chứ không nói đó là một “vụ tai nạn”. Và dĩ nhiên, chúng ta để người nhân viên “rời công ty”, “đi khỏi công ty” chứ không nói anh ta đã bị “sa thải”.
Vậy chúng ta có thể áp dụng được gì từ những bài học trên vào thực tế phân tích tâm lý? Nếu chú ý một cách khéo léo thì đôi khi dù là vô thức, nhưng ngôn ngữ mà một người sử dụng sẽ tiết lộ ràng anh ta có bận tâm về chuyện người nghe có chấp nhận, có không thích hay tin vào thông tin anh ta nói ra hay không.
ví dụ thực tế về tâm lý học Sau khi xem qua đề án của Theresa, người giáo viên hướng dẫn của cô nhận xét: "Ý tưởng của em được đấy", "suy nghĩ rất táo bạo", hay "em viết tõt đấy", thì không cần nói thêm gì nữa, Theresa cũng biết người giáo viêri đó không thực sự thích đề án của cô.
Dĩ nhiên cách giao tiếp của từng người, trong số rất nhiều hằng số chúng ta tính đến, cũng là một yếu tố quan trọng trong thủ thuật này. Trong trường hợp thiếu thông tin, hãy áp dụng thêm những thủ thuật khác trong cuốn sách này, bạn sẽ có cơ hội biết được nhiều hơn. Thông thường một người sẽ nói thẳng điều mà anh ta nghĩ, trong trường hợp anh ta không có lí do gì để phải che giấu. Xem tiếp một ví dụ dưới đây để rõ hơn:
Ví dụ thực tế Bạn gái mới của Fred có kể với anh việc cô ta đã gặp lại một người mà trước đây cô đã từng có thời gian "thân thiết". Nếu cô kế rắng đó là đối tượng đã từng hẹn hò, Fred có thế giả định rằng giữa hai người không có nhiều chuyện xảy ra. Nhưng cô ta lại quyết định nói giảm nói tránh [cô ta dùng từ "thân thiết" - ND], có nghĩa là cô ta lo ngại Fred sẽ không đối tốt VỚI cô như trước hoặc cô không kế hết mọi việc.
Trong chương trước, chúng ta đã nói tới những dấu hiệu tiêu cực (bạn còn nhớ thói quen nhai kẹocao su sau bữa ăn và chứng nghiện rượu chứ?) để nhận biết liệu một người có đang làm việc gì khuất tất hay không. Tới phần này, chúng ta sử dụng các dấu hiệu tích cực để nhận ra một người có cảm nhận tốt hay xấu về một điều gì đó.
VÍ dụ thực tế Sau hai cuộc gặp với một công ty mua ip5 cũ mới hoạt động, Ryan muốn biết công ty đó quan tâm tới anh đến mức nào. Anh nói: "Tôi muốn làm việc cho công ty mà ở đó việc tư vấn luật miễn phí cho cộng đồng được Ưu tiên, chứ không phải coi đó là một nghĩa vụ cần thực hiện." và anh ta đánh giá mức độ câu trả lời nhận được.
Nếu công ty đó chấp nhận việc để một người mới gây dựng phần công việc về tư vấn luật miễn phí cho cộng đồng và sẵn sàng cống hiến công sức của anh ta thì chứng tỏ công ty đó rất quan tâm tởi anh. còn ngược lại, nếu công ty đó cho rằng anh chỉ đang có một đề xuất nông nổi thì họ sẽ không hứng thú gì và Ryan chi đang lãng phí thời gian của mình.
Để vận dụng tốt thủ thuật này, dấu hiệu nhận biết cần mang tính tích cực, cho phép người sử dụng có thể lựa chọn gắn bó với nó hoặc không công nhận nó.
Nắm bắt tâm lý đố phương nhanh chóng
Người ta thường nói rằng cách một người nhìn nhận thế giới này chính là sự phản chiếu cùa bản thân anh ta. Nếu anh ta nhìn thế giới này như một nơi đầy rẫy tội ác và thối nát thì có lẽ bản thân anh ta - dù có không nhận ra đi chăng nữa - cũng là một người chẳng tốt đẹp gì. Nếu anh ta nhận ra trên đời này có những người tốt bụng và làm việc chăm chi thì đó cũng là cách anh ta nhìn nhận bản thân. Người xưa đã có câu tục ngữ “Đồng bệnh tương liên” (ám chì những kẻ có cùng cảnh ngộ mới nhìn ra chân tướng của nhau). Nếu đột nhiên có người nghi ngờ bạn vô căn cứ, bạn có thể tự hỏi: “Tại sao hắn lại hoang tưởng như vậy?”.
Trong tâm lý học, hiện tượng này được gọi tên theo thuật ngữ “sự phản chiếu”. Thuật ngữ này giải thích việc chỉ có kẻ lừa đảo mới nhận ra chân tướng và kết tội một kẻ lừa đảo khác. Nếu bạn liên tục bị hỏi về động cơ hay lí do hành động của mình thì hãy yên tâm rằng những lời buộc tội đó thực sự là lời cảnh báo.
Trong đời sống hàng ngày, chúng ta có thường gặp chuyện một anh chàng bạn trai hay ghen cứ suốt ngày kết tội bạn gái mình là người không chung thủy, chi để chứng minh một điều rằng anh ta chính là người làm chuyện đó sau lưng bạn gái hay không? Thù thuật này có thể được áp dụng theo cách sau đây:
Nếu bạn dò hỏi một người xem liệu anh ta có phải là người trung thực hay không, anh ta có thể đơn giản nói dối và trả lời “có”. Tùy nhiên, nếu bạn hỏi rằng liệu anh ta có nghĩ hầu hết mọi người là trung thực không, anh ta sẽ thoải mái đưa ra quan điểm của mình mà không sợ bị bạn đánh giá về phẩm chất của anh ta.
Vậy là bạn có thể mở cánh cửa dãn vào tâm hôn của một người? Không hoàn toàn như vậy.
Dễ bị lộ là vấn đề cần quan tâm nhất - bạn muốn chác chắn rằng đối tượng được hòi sẽ không biết được điều bạn thực sự muốn hỏi. Để giải quyết vấn đề này, chúng ta sẽ sử dụng một vật hoán đổi để thu hút sự chú ý của đối tượng mà không khiến người đó nghi ngờ. Trong toán học, phép bâc cầu với một vật hoán đổi có thể được diễn tả như sau: nếu a = b, b = c thì a = c.
Giả sử bạn đang muốn tìm hiểu xem một người có cuộc sống gia đình hạnh phúc không. Dĩ nhiên nếu hỏi trực tiếp sẽ không thể đọc được suy nghĩ của họ, càng không thể bảo đảm độ chính xác cho thông tin mà bạn sẽ nhận được.
Vậy nên chúng ta hãy dùng cách sau đây để khoanh vùng cảm nhận của đối tượng cụ thể hơn mà vân hạn chế bị nghi ngờ. Hãy sử dụng thông tin liên đới - một hay hai cấp suy ra từ câu hỏi ban đầu - để tiếp cận thái độ thực sự của đối tượng mà không khiến họ cảnh giác.
ví dụ thực tế Câu hỏi trong ví dụ trên là "Bạn có hạnh phúc với cuộc sống gia đình không?". Thông tin liên đới đầu tiên đó là: những người hài lòng với cuộc sống gia đình sẽ có cảm giác biết ơn đối với người chồng hoặc vợ của mình. Từ đó, ta có thông tin liên đới cấp hai là những người biết ơn bạn đời của mình sẽ không bao giờ có ý định IỢÍ dụng họ. câu hỏi cần đưa ra là: "Bạn có nghĩ việc lợi dụng bạn đời của mình là một phân cúa hôn nhân hay không?"
Nếu đối tượng trả lời "Có", đây là dấu hiệu nhận biết (nhưng chưa phái là kết luận cuối cùng) cho thấy họ không mấy hài lòng với cuộc sống gia đình và có thế chính anh/cô ta là người đang lợi dụng vỢ/chồng mình hay có cảm giác mình đang bị lợi dụng, hay cả hai cảm giác này.
Trong bất kỳ trường hợp nào, việc tìm ra sự liên quan chính xác là vô cùng quan trọng. Không có công thức nào áp dụng cho mọi trường hợp, đây không phải phương pháp đúng 100%, nhưng nó đáng để bạn thử sức. Một số thông tin liên đới có thể được suy ra từ thông tin ban đầu, trong khi một số khác lại là câu hòi thường gặp. Hãy xem ví dụ tiếp theo:
Ví dụ thực tế về tâm lý học Một luật SƯ biện hộ cho bị cáo muốn biết thấm phán là người ủng hộ hay phán đối án tử hình. Anh ta không thế hỏi trực tiếp, và lại lo lắng về mức độ chính xác câu trả lời minh sẽ nhận được theo cách này, nên anh ta sử dụng phép liên đới như sau: Theo logic, một người nếu ủng hộ án tứ hình sẽ có thái độ không hưởng ứng với việc súng bị kiểm soát. Giờ anh ta có thể chi cần hỏi đơn gián rằng liệu người thấm phán có ùng hộ lệnh kiểm soát dùng súng hay không. Trong trường hỢp anh ta vẫn lo ngại câu hỏi có phần quá lộ liễu, anh ta có thế tiẽp tục dùng một liên đới xa hơn cho câu hỏi của mình, như: "Bà có nghĩ rằng các nhà sản xuất súng nên chịu trách nhiệm nhiều hơn cho việc sử dụng sai mục đích hoặc lạm dụng chúng cho những mục đích không chính đáng không?" Theo đó, anh ta giả định rằng nếu đó là người ủng hộ việc kiếm soát dùng súng, câu trả lời sẽ là bà ta nghĩ rằng các nhà sản xuất nên chịu trách nhiệm nhiều hơn.
Thủ thuật này đã cung cấp cho bạn một cách khám phá suy nghĩ của người khác tốt hơn, kết hợp với các thủ thuật khác trong phần này, bạn sẽ biết điều gì đang diễn ra trong đầu người bạn cần tìm hiểu.
TIẾP CẬN NHANH Bản thân cơ thế chúng ta có xu hướng thực hiện những hành động cơ học ăn khớp với những gì không có lợi cho cơ thế - nhận định này là sai lầm. Một thí nghiệm đã chi ra những ảnh hưởng của những vật chất khác nhau lên cơ thể con người. Nếu một người nắm chặt tay thủ thế trước ngực, anh ta đang trong tư thế chống lại một người có ý định xô ngã anh ta. Tuy nhiên, nẽu một người đặt một vật mẫu nhỏ của một chất không có lợi cho cơ thể vào tay một người khác, ví dụ như đường tinh luyện, thì khả năng bàn tay anh ta glữ được sức mạnh như lúc đầu là rất khó.
Hiểu được tâm lý người đối diện sẽ rất tốt cho việc kinh doanh của bạn với bất kì ngành nghề kình doanh nào đặc biệt là bán iphone 5 cũ-
Vợ ảo là vợ không có thật. Thời đại 5.0, đã được người Nhật Bản dự đoán là thời đại cưới vợ ảo phát triển mạnh. Hiện nay, tại Nhật bản đã cấ...
-
Nhà làm phim từng một thời nổi danh ở Hollywood - Harvey Weinstein - than thở rằng: “Những đóng góp của tôi để thúc đẩy sự nghiệp cho phụ n...
-
Tôi năm nay 31 tuổi, hiện là đang làm việc tại công ty luật khá ăn nên làm ra. Thời trẻ, vì mải tập trung vào c...
-
Chap 1 Chào các thím! Haiz mình đọc VOZ mấy năm rồi cơ mà lười chả lập nick Mấy hôm trước có truyện nhờ các thím tư vấn định vào reg cái nic...
-
1. Ma Kết có tính sở hữu và lòng tự trọng rất cao, thứ gì Ma Kết cầm được trên tay đều là của họ. Nhưng nếu không thể giữ được, thì Ma Kết s...
-
Ma Kết (22/12 - 19/1) Tháng 6 là thời điểm thích hợp để các Ma Kết có thể tiếp thu được những điều bổ ích. Vì thế đừng cô lập mình trong 4 b...
-
Có một số luật tình dục cực kỳ kỳ lạ trên khắp thế giới mà không phải ai cũng biết, thậm chí nếu nghe qua một l...
-
Chữ cái đầu tiên trong tên gọi một con người biểu hiện nhiều nét tính cách của người ấy. Ngay bản thân hình thù của từng mẫu tự đã chứa đựng...
-
Khuyến cáo trước khi đọc: Đây là các đúc rút của các cụ ngày trước về tướng số chứ ko phải khoa học chứng minh gì cả nên không nhất thiết đú...
-
1. Cứ thích nhận trách nhiệm về mình, tự tạo áp lực cho bản thân 2. Tạo cảm giác lạnh lẽ như tuyết mùa đông, lai cứ buồn le lói 3. Dù lạnh l...
Bài đăng nổi bật
Vợ ảo là gì? Vợ ảo luôn chung tình và luôn trẻ đẹp
tháng 1 31, 2020






















